AQSh Eron bilan urush yakunlangach NATO bilan aloqalarini qayta ko‘rib chiqishi mumkin. Bu haqda AQSh Davlat kotibi Marko Rubio ma’lum qilib, Yevropa ittifoqchilarini yetarli darajada qo‘llab-quvvatlamayotganlikda tanqid qildi. Tafsilotlar manbaда келтирилган.
Nega AQSh ittifoqchilardan norozi?
Rubioga ko‘ra, hozirgi tizim bir tomonlama ko‘rinishga ega: AQSh Yevropani himoya qilish majburiyatini olgan, biroq ayrim davlatlar Vashington ehtiyoj sezgan paytda harbiy bazalar yoki havo hududidan foydalanishga ruxsat bermayapti.
Qaysi davlatlar qarshilik ko‘rsatmoqda?
Ispaniya AQSh harbiy samolyotlari uchun o‘z havo hududini yopdi va muhim bazalardan foydalanishga ruxsat bermadi. Polsha esa Patriot havo mudofaa tizimlarini Yaqin Sharqqa yuborishni rejalashtirmayotganini bildirdi. Italiya ham Sitsiliyadagi Sigonella aviabazasidan foydalanishga ruxsat bermadi.
Yevropaning yirik davlatlari qanday pozitsiyada?
Fransiya, Germaniya, Italiya va Buyuk Britaniya Tehronga qarshi zarbalar boshlanganidan beri Fors ko‘rfaziga harbiy kemalar yuborishdan bosh tortdi. Ular asosan diplomatik yechimlarni qo‘llab-quvvatlab, Hormuz bo‘g‘ozida xavfsiz harakat faqat janglar tugagach ta’minlanishi kerakligini ta’kidlamoqda.
Donald Tramp nima dedi?
AQSh prezidenti Donald Tramp Yevropa ittifoqchilarini keskin tanqid qilib, Fransiyani Isroilga harbiy yuk tashiyotgan samolyotlar uchun havo hududini yopganlikda aybladi. U buni “juda foydasiz qaror” deb atadi va AQSh buni eslab qolishini aytdi.
Hormuz bo‘g‘ozi kim zimmasida bo‘ladi?
Trampga ko‘ra, ushbu muhim dengiz yo‘lagining xavfsizligini ta’minlash undan foydalanadigan davlatlar zimmasiga tushadi. Eron tomonidan yo‘lakning bloklanishi fonida yoqilg‘i narxlari oshishda davom etmoqda.
Bu nimaga olib kelishi mumkin?
AQSh rahbariyatining bunday bayonotlari transatlantik munosabatlarda keskinlikni kuchaytiradi. NATOdagi rolni qayta ko‘rib chiqish ehtimoli esa global xavfsizlik tizimiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.