Xitoy kompaniyalari AI yordamida AQSh harbiy faoliyatini qanday kuzatmoqda?
Xabarlarga ko‘ra, ayrim Xitoy xususiy kompaniyalari sun’iy intellektdan foydalanib, ochiq manbalardagi ma’lumotlarni tahlil qilmoqda. Ular sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, samolyotlarning ADS-B signallari va kemalarning AIS tizimlari orqali AQSh harbiy bazalaridagi texnika joylashuvi, aviatsiya faoliyati va dengiz kuchlari harakatlarini aniqlashga erishmoqda.
Nega bu ma’lumotlar ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalmoqda?
Tahlil qilingan ushbu ma’lumotlar G‘arb va Xitoy ijtimoiy tarmoqlarida tez tarqalmoqda. Ayrim kompaniyalar bu ma’lumotlarni pullik xizmat sifatida taklif qilmoqda yoki ochiq ravishda e’lon qilmoqda. Bu esa ilgari faqat davlat razvedkasi uchun mavjud bo‘lgan ma’lumotlarning keng jamoatchilikka chiqib ketishiga sabab bo‘lmoqda.
MizarVision kompaniyasining bu jarayondagi roli qanday?
2021-yilda Hangchjouda tashkil etilgan MizarVision kompaniyasi AQSh harbiy harakatlarini faol ravishda tahlil qilib, e’lon qilmoqda. Ular “Epic Fury” deb nomlangan Eron bilan bog‘liq operatsiyadan oldin Abraham Lincoln va Gerald R. Ford aviatsiya tashuvchi kemalarining harakatini kuzatganini ma’lum qilgan.
Kompaniya, shuningdek, Isroil, Saudiya Arabistoni va Qatar hududidagi AQSh bazalarida joylashgan samolyotlar turi va soni haqida batafsil ma’lumotlar bergan. Ularning ta’kidlashicha, keskinlik kuchaygan paytda harbiy tayyorgarlikdagi o‘zgarishlarni tezda aniqlash imkoniyati mavjud. Mutaxassislar bu kompaniya Xitoyga tegishli razvedka manbalaridan tasvirlar sotib olayotgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Jing’an Technology bilan bog‘liq xavotirlar nimada?
Yana bir kompaniya — Jing’an Technology — AQShning B-2A strategik bombardimonchisidan aloqa signallarini ushlaganini da’vo qilgan. Mutaxassislar bu imkoniyatga shubha bilan qaramoqda, chunki ushbu samolyot yuqori darajada yashirin texnologiyaga ega. Shunga qaramay, bunday da’volarning o‘zi ham xavfli signal sifatida baholanmoqda.
Bu faoliyat Xitoy hukumati bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinmi?
Rasmiy ravishda Xitoy hukumati Eron mojarosidan uzoqlashganini bildirgan bo‘lsa-da, ayrim tahlilchilar bu kompaniyalar bilvosita davlat bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Bu esa zarur paytda ularni mustaqil biznes sifatida ko‘rsatish yoki aksincha davlat manfaatlariga xizmat qiluvchi subyekt sifatida foydalanish imkonini beradi.
AQSh bu vaziyatga qanday javob bermoqda?
AQSh rasmiylari bu holatdan jiddiy xavotirda. Kongressdagi Xitoy bo‘yicha maxsus qo‘mita bunday kompaniyalar tijoriy texnologiyalarni real vaqt rejimidagi razvedka vositasiga aylantirayotganini ta’kidladi. Mudofaa rasmiylari esa Eron turli manbalardan, hatto maxfiy ma’lumotlarni ham olayotgan bo‘lishi mumkinligini bildirdi.
Nega sun’iy yo‘ldosh tasvirlari tarqatilishi cheklanmoqda?
Ushbu xavotirlar ortidan AQSh hukumati xususiy sun’iy yo‘ldosh kompaniyalaridan Eron va Yaqin Sharq hududiga oid tasvirlarni tarqatishni vaqtincha to‘xtatishni so‘radi. Kaliforniyada joylashgan Planet Labs kompaniyasi esa xavfsizlik va operatsion himoya sababli mojaro tugaguncha yangi tasvirlarni sotmasligini e’lon qildi.