Oʻzbekiston bank tizimi 2025 yilni rekord darajadagi moliyaviy natijalar bilan yakunladi. Yil yakuniga koʻra, tijorat banklarining jami sof foydasi 13,5 trln soʻmni tashkil etdi. Mazkur koʻrsatkich oʻtgan yilga nisbatan 57%ga yuqori boʻlib, milliy bank sektorining barqarorligi va samaradorligi sezilarli darajada oshganini koʻrsatadi.
Ushbu maʼlumotlar Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (ITIM) tomonidan tayyorlangan navbatdagi tahliliy hisobotda keltirilgan. Hisobotda toʻrtinchi chorak yakunlari boʻyicha “Banklar faolligi indeksi” taqdim etildi. Hujjat 2026 yil 14 yanvar kuni eʼlon qilingan boʻlib, respublikada faoliyat yuritayotgan 35 ta tijorat bankini (shundan 20 tasi yirik, 15 tasi kichik) qamrab olgan.
Baholash metodologiyasi 27 ta asosiy ko‘rsatkichga tayanadi. Ular milliy meʼyorlar bilan bir qatorda xalqaro standartlar, jumladan Bazel qoʻmitasining qatʼiy talablari asosida solishtirib tahlil qilingan. Ushbu yondashuv banklarning likvidligi, risklarni boshqarish sifati va umumiy moliyaviy barqarorligini kompleks baholash imkonini berdi.
Sektorning asosiy koʻrsatkichlari barqaror ijobiy oʻsishni namoyon etmoqda. Hisobot davri oxiriga kelib, bank tizimining jami aktivlari 892,9 trln soʻmga (taxminan 74,2 mlrd AQSh dollari) yetdi. Shu bilan birga, majburiyatlar hajmi 759,8 trln soʻmni (qariyb 63,1 mlrd AQSh dollari) tashkil etdi.
Tahlilchilar eʼtiborini kreditlash va resurs jalb qilish surʼatlari oʻrtasidagi tafovut tortdi. Kredit portfeli yil davomida 13%ga oshgan boʻlsa, depozit bazasi keskin oʻsishni namoyon etib, 31%ga kengaydi. Mutaxassislar buni aholi va biznes tomonidan bank tizimiga boʻlgan ishonchning sezilarli darajada oshgani bilan izohlamoqda.
Operatsiyalar tarkibida ham sifat jihatidan muhim oʻzgarishlar kuzatildi. Valyutadagi bitimlar ulushi qisqarib, bu milliy valyutaning mustahkamlanishi bilan bogʻliq. Shu bilan birga, kredit portfellari sogʻlomlashmoqda: muammoli kreditlar (NPL) ulushi oʻtgan yilgi 4,3%dan 3,5%gacha kamaydi.
Banklarning kapital zaxirasi yuqori darajada saqlanib qolmoqda. Kapital yetarliligi ko‘rsatkichi belgilangan meʼyorlardan 1,4 baravardan ortiq yuqori boʻlib, moliyaviy tashkilotlarning ehtimoliy ichki va tashqi xatarlarga bardosh bera olish qobiliyatini tasdiqlaydi.
Yirik banklar segmentida faollik boʻyicha yetakchilikni xususiy va aksiyadorlik banklari saqlab qoldi. Reytingning yuqori pogʻonalaridan Kapitalbank, Trastbank, Hamkorbank, Asia Alliance Bank va Ipak Yoʻli Bank joy oldi. Reytingning oʻrta qismida SQB uch pogʻonaga koʻtarilib, sezilarli oʻsish qayd etdi. Ayni paytda Invest Finance Bank va Aloqa bank oʻz pozitsiyalarini biroz boy berdi.
15 ta kichik bank orasida eng faol beshtalikdan Universalbank, raqamli TBC, Octobank, Hayot bank va Poytaxt bank joy oldi. Universalbank oʻz segmentida yetakchilikni saqlab qolgan boʻlsa, Apex bank faol rivojlanish strategiyasi evaziga reytingda bir yoʻla uch pogʻonaga koʻtarildi.
Soʻnggi yillarda Oʻzbekiston bank sektorida “fijitalizatsiya” — yaʼni jismoniy va raqamli tajribani uygʻunlashtirish jarayoni izchil davom etmoqda. Anʼanaviy banklar ham filiallar sonini optimallashtirib, mobil platformalar va raqamli ekotizimlarni rivojlantirishga ustuvor ahamiyat bermoqda. Bu yoʻnalishda ular toʻliq raqamli banklar, xususan TBC tajribasiga ergashmoqda.