Eron Rossiyaga Ukrainaga qarshi olib borilayotgan urushni qo‘llab-quvvatlash maqsadida 2,7 milliard dollarga yaqin raketa qurollari sotgan. Bu haqda Bloomberg agentligi xavfsizlik sohasidagi g‘arbiy mutaxassisga tayanib xabar berdi. Uning baholashicha, Moskva bilan tuzilgan shartnomalar 2021 yil oktyabridan, ya’ni Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishidan oldin imzolangan.
Ushbu xaridlar doirasida Rossiya Fath-360 rusumidagi yuzlab qisqa masofali ballistik raketalar, deyarli 500 ta boshqa ballistik raketalar, shuningdek, havo hujumiga qarshi mudofaa tizimlari bilan bog‘liq 200 ga yaqin zenit raketalarini qo‘lga kiritgan.
Moskva va Tehron o‘rtasidagi yaqinlashuv 2022 yil fevral oyida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan so‘ng yanada kuchaydi. Ushbu urush Rossiyaga qarshi keng qamrovli sanksiyalar joriy etilishiga olib keldi va G‘arb bilan munosabatlarda sovuq urush davridan beri eng jiddiy inqirozga sabab bo‘ldi. Bloomberg ma’lumotlariga ko‘ra, Eron qurollarining yetkazib berilishi ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlikni yanada mustahkamladi.
O‘q-dorilar va zarba beruvchi dronlar
Agentlik manbasiga ko‘ra, Eron Rossiyaga millionlab patronlar va artilleriya snaryadlari ham yetkazib bergan. Shu bilan birga, hozirgi hisob-kitoblar barcha shartnomalarni qamrab olmaydi, chunki qo‘shimcha yetkazib berishlar kutilmoqda.
Harbiy hamkorlikda Shahed-136 rusumidagi zarba beruvchi uchuvchisiz uchish apparatlari alohida o‘rin egalladi. Eron nafaqat dronlarni topshirdi, balki Rossiyaga ularni mahalliy sharoitda “Geran-2” nomi ostida ishlab chiqarish imkonini bergan texnologiyalarni ham taqdim etdi. Ushbu kelishuv 2023 yil boshida imzolangan bo‘lib, uning qiymati 1,75 milliard dollarga baholangan.
Umuman olganda, g‘arbiy manba bahosiga ko‘ra, Rossiya 2021 yil oxiridan buyon Eron harbiy texnikasi va qurollarini sotib olish uchun 4 milliard dollardan ortiq mablag‘ sarflagan.
Siyosiy va iqtisodiy kontekst
Eron va Rossiya o‘rtasidagi yaqinlashuv 2010-yillardan boshlab, G‘arb bosimi va Eron yadroviy dasturi bilan bog‘liq sanksiyalar fonida shakllana boshlagan. 2025 yil yanvarida tomonlar strategik sheriklik to‘g‘risida bitim imzoladi, biroq unda o‘zaro harbiy mudofaa majburiyatlari nazarda tutilmagan.
Bloomberg manbasiga ko‘ra, Rossiya o‘tgan yili Isroil va AQSh tomonidan Eron hududiga berilgan zarbalar chog‘ida Tehronga sezilarli yordam ko‘rsatmagan. Shunga qaramay, Moskva va Tehron Hindistonga yo‘naltirilgan savdo yo‘lagini rivojlantirish ustida ishlamoqda hamda sanksiyalar ta’sirini kamaytirish maqsadida moliyaviy va bank sohalaridagi hamkorlikni kengaytirishni muhokama qilmoqda.
Rossiya Mudofaa vazirligi va Eron Tashqi ishlar vazirligi Bloomberg so‘roviga izoh bermagan.
Manba: Deutsche Welle, Bloomberg ma’lumotlari asosida — https://p.dw.com/p/56ia3