Manba: CNN va Britaniya OAV xabarlari
Nega Britaniya AQSh so‘rovini rad etdi?
Britaniya bosh vaziri Keir Starmer AQSh prezidenti Donald Trampning Eron hududiga ehtimoliy oldindan zarba berish holatida Britaniya harbiy bazalaridan foydalanish haqidagi murojaatini qabul qilmagan. Britaniya OAVlari hukumat manbalariga tayanib xabar berishicha, qaror xalqaro huquq normalari bilan bog‘liq xavotirlar sababli qabul qilingan.
Xususan, agar London ehtimoliy hujum tafsilotlaridan xabardor bo‘la turib bazalarni taqdim etsa, bu xalqaro huquq buzilishi sifatida talqin qilinishi mumkinligi qayd etilgan.
Qaysi bazalar haqida gap bormoqda?
Xabarlarga ko‘ra, Starmer Angliyadagi RAF Fairford aviabazasi hamda Hind okeanidagi Britaniyaga qarashli Diego Garcia hududidan foydalanishga ruxsat bermagan.
Ushbu bazalar uzoq yillardan buyon AQSh harbiy kuchlari uchun xorijdagi muhim tayanch nuqtalar hisoblanadi. Ayniqsa, Diego Garcia AQShning og‘ir bombardimonchi samolyotlari uchun strategik ahamiyatga ega maskan sanaladi.
Britaniya hukumati rasmiy izoh berdi mi?
Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligi operatsion masalalar yuzasidan izoh berishdan bosh tortdi. Hukumat vakili esa AQSh va Eron o‘rtasida siyosiy jarayon davom etayotganini va London diplomatik yechimni qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi.
Shuningdek, Eron hech qachon yadro quroliga ega bo‘lmasligi kerakligi va mintaqa xavfsizligi ustuvor yo‘nalish bo‘lib qolayotgani qayd etilgan.
AQShning bunday so‘rovlari qanday tartibda ko‘rib chiqiladi?
Tarixan AQShning Britaniya bazalaridan foydalanish bo‘yicha murojaatlari har bir holat alohida ko‘rib chiqilgan. Xavfsizlik sababli aniq mezonlar oshkor etilmaydi.
Britaniya faxriylar vaziri Al Karns avvalroq bunday qarorlar huquqiy asos va siyosiy maqsadga muvofiqlik mezonlari asosida qabul qilinishini bildirgan.
Chagos orollari masalasi qanday bog‘liq?
Starmer va Tramp o‘rtasidagi telefon muloqotidan so‘ng vaziyat yanada murakkablashgan. Ular Yaqin Sharq va Yevropadagi tinchlik masalalarini muhokama qilgan.
Oradan bir kun o‘tib, Tramp Diego Garcia joylashgan Chagos orollari ustidan suverenitetni Mavrikiyga topshirish va bazani 99 yilga ijaraga olish bo‘yicha kelishuvni qo‘llab-quvvatlashdan voz kechganini ma’lum qilgan.
Chagos orollari masalasi uzoq yillardan beri diplomatik va huquqiy tortishuvlarga sabab bo‘lib keladi. 2019 yilda Xalqaro sud Britaniya orollarni imkon qadar tezroq qaytarishi lozimligi haqida qaror chiqargan edi.
Avvalroq Tramp ushbu kelishuvni mavjud sharoitdagi eng maqbul variant deb baholagan bo‘lsa, keyinchalik u Starmerning qarorini tanqid qilib, bu “katta xato” ekanini bildirgan.
Keyingi qadamlar qanday bo‘lishi mumkin?
AQShning mintaqaga qo‘shimcha harbiy kuchlarni yo‘naltirayotgani haqidagi xabarlar fonida London va Vashington o‘rtasidagi muvofiqlashtirish jarayoni diqqat markazida qolmoqda. Oq uy mazkur masala yuzasidan rasmiy izoh bermagan.