Venesuelada neft qazib olish so‘nggi o‘n yilliklar davomida investitsiyalarning yetishmasligi, samarasiz boshqaruv hamda AQSh sanksiyalari tufayli jiddiy zarar ko‘rdi. Hozirda kuniga taxminan bir million barrel atrofidagi ishlab chiqarish bilan mamlakat global neft ta’minotining 1 foizidan kam ulushini tashkil etadi.
Venesuela umumiy qazib olishining qariyb beshdan bir qismini ta’minlaydigan Chevron kompaniyasi mamlakatdagi mavjud faoliyatiga tayanib, ishlab chiqarishni oshirishni rejalashtirayotganini bildirdi. Exxon esa yaqin haftalarda vaziyatni baholash uchun texnik mutaxassislar guruhini yuborish ustida ishlayotganini ma’lum qildi.
Hozirda kuniga taxminan 45 ming barrel neft qazib olayotgan Ispaniyaning Repsol kompaniyasi, zarur sharoitlar yaratilsa, kelgusi bir necha yil ichida Venesueladagi ishlab chiqarish hajmini uch barobarga oshirish imkoniyatini ko‘rayotganini aytdi.
Boshqa kompaniyalar rahbarlari ham Donald Tramp tomonidan va’da qilingan o‘zgarishlar investitsiyalarni rag‘batlantirishi mumkinligini ta’kidlab, mavjud vaziyatdan foydalanishga umid bildirishdi.
«Biz Venesuelaga kirishga tayyormiz», — dedi mustaqil neft va gaz qazib oluvchi kompaniya rahbari Bill Armstrong. «Ko‘chmas mulk tilida aytganda, bu juda qimmatli hudud».
Shunga qaramay, tahlilchilar neft qazib olishni sezilarli darajada oshirish katta sa’y-harakat va vaqt talab qilishini ta’kidlashmoqda.
Energetika bo‘yicha konsalting kompaniyasi Goldwyn Global Strategies prezidenti va AQSh Davlat departamentining xalqaro energetika masalalari bo‘yicha sobiq maxsus vakili Devid Goldvinning aytishicha, kompaniyalar hozircha real moliyaviy majburiyatlarni olmay turib, imkon qadar muloyim va ehtiyotkor pozitsiyani egallamoqda.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Exxon va Shell jismoniy xavfsizlik kafolatlari, huquqiy aniqlik hamda raqobatbardosh fiskal tizim bo‘lmas ekan, «na bir necha milliard dollar, na o‘nlab milliard dollar miqdorida investitsiya kiritmaydi».
«Sanoat nuqtayi nazaridan qaralganda, bu hozircha jozibali ko‘rinmaydi. Sharoitlar mos emas», — dedi Goldvin.
Uning ta’kidlashicha, kichikroq kompaniyalar kelgusi bir yil ichida Venesuela neft qazib olishini oshirish uchun faolroq harakat qilishi mumkin. Biroq bunday investitsiyalar hajmi, ehtimol, 50 million dollar atrofida bo‘ladi. Bu esa Donald Tramp tilga olgan «fantastik» 100 milliard dollarlik raqamdan juda uzoq.
Rystad Energy hisob-kitoblariga ko‘ra, 2040 yilga borib neft ishlab chiqarishni uch barobarga oshirish uchun Venesuelaga har yili 8–9 milliard dollar miqdorida yangi investitsiyalar talab etiladi.
Rystad Energy bosh iqtisodchisi Klaudio Galimberti Tramp tomonidan taklif etilgan 100 milliard dollarlik sarmoya haqiqatan ham amalga oshirilsa, ishlab chiqarishga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini aytdi.
Biroq uning fikricha, kompaniyalar bunday miqyosdagi sarmoyalarni faqat subsidiya va siyosiy barqarorlik sharoitida kiritishga tayyor bo‘ladi. Shuningdek, u amerikaliklar Venesueladagi vaziyat yaqin vaqt ichida neft narxlarini pasaytiradi, deb kutmasligi kerakligini ta’kidladi.
«Siyosiy vaziyat to‘liq barqarorlashmaguncha yirik majburiyatlarni ko‘rish qiyin, bu esa qachon sodir bo‘lishi noma’lum», — dedi Galimberti.
Manba: xalqaro ommaviy axborot vositalari va energetika bo‘yicha tahliliy hisobotlar (aniq manba ko‘rsatilmagan).