O‘zbekiston prezidenti tomonidan 26-mart kuni imzolangan qonun bilan “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi hujjatga muhim o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi. Yangi tartib 2026-yil 27-martdan kuchga kirib, ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash sohasida yangi imkoniyatlarni ochdi.
Qanday ma’lumotlar faqat O‘zbekistonda saqlanishi shart?
Qonunning 271-moddasiga kiritilgan yangiliklarga ko‘ra, ayrim turdagi shaxsiy ma’lumotlar mamlakat hududida saqlanishi majburiy hisoblanadi. Bular qatoriga biometrik ma’lumotlar, genetik ma’lumotlar hamda O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi telekommunikatsiya operatorlari abonentlarining ma’lumotlari kiradi.
Qaysi hollarda ma’lumotlarni xorijda saqlash mumkin?
Qolgan turdagi shaxsga doir ma’lumotlarni esa ma’lum shartlar asosida xorijda saqlash va qayta ishlashga ruxsat berildi. Buning uchun quyidagi talablardan kamida biri bajarilishi kerak:
– xorijiy davlat ma’lumotlarni yetarli darajada himoya qiluvchi mamlakat sifatida tan olinishi;
– operator tomonidan vakolatli organ tasdiqlaydigan standart shartlar yoki korporativ qoidalar joriy etilishi;
– ma’lumotlarni boshqarish va saqlash bo‘yicha xalqaro standartlarga rioya qilinishi.
Qaysi davlatlarga ruxsat beriladi?
Shaxsiy ma’lumotlarni teng darajada himoya qila oladigan davlatlar ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Bu esa qaysi mamlakatlarda ma’lumotlarni saqlash mumkinligini aniq ko‘rsatib beradi.
Qonunda qanday istisnolar mavjud?
Yangi o‘zgarishlarga ko‘ra, qonun talablari endi nafaqat davlat sirlariga, balki mudofaa va milliy xavfsizlikka oid ma’lumotlarga ham tatbiq etilmaydi.
Bu o‘zgarishlar nega muhim?
Avvalgi tartibga binoan, O‘zbekiston fuqarolarining shaxsiy ma’lumotlari faqat mamlakat hududida joylashgan serverlarda saqlanishi shart edi. Ushbu norma 2021-yilda joriy etilgan bo‘lib, ayrim xalqaro platformalar faoliyatiga ta’sir ko‘rsatgan.
Jumladan, 2021-yil 3-noyabr kuni Telegram, YouTube, Instagram va Facebook kabi mashhur xizmatlar vaqtincha bloklangan va bu katta muhokamalarga sabab bo‘lgan edi. Keyinchalik cheklovlar qisqa vaqt ichida bekor qilingan.
Yangi qonun qanday imkoniyatlar yaratadi?
So‘nggi yillarda yirik xalqaro kompaniyalar ushbu modda bo‘yicha o‘zgarishlar kiritishni so‘rab kelayotgan edi. Endi esa bulutli texnologiyalardan foydalanish imkoniyati kengayishi kutilmoqda.
Mutaxassislar fikricha, PayPal, Google Pay va Apple Pay kabi xalqaro to‘lov xizmatlarining O‘zbekiston bozoriga kirib kelmasligiga aynan shu cheklov sabab bo‘lgan. Yangi qonun esa bu jarayonga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.