AQSh va Buyuk Britaniya Qatar hududidagi Al-Udeyd aviabazasida joylashgan harbiy xodimlar sonini qisqartirmoqda. Bu jarayon AQSh prezidenti Donald Trampning Eronda hukumatga qarshi namoyishlar keskin bostirilgani sababli Tehronga nisbatan javob choralarini ko‘rib chiqayotgani fonida kechmoqda.
CBS telekanali — BBC’ning AQShdagi hamkori — keltirgan rasmiy manbalarga ko‘ra, amerikalik harbiylarning qisman olib chiqilishi “ehtiyot chorasi” sifatida baholanmoqda. BBC ma’lumotlariga ko‘ra, britaniyalik harbiy xizmatchilarning bir qismi ham bazani tark etmoqda.
Qatar hukumati bayonotida AQSh tomonidan ko‘rilayotgan choralar “mintaqadagi joriy keskin vaziyat” bilan bog‘liqligi qayd etildi. Mamlakat rasmiylari fuqarolar va rezidentlar xavfsizligini ta’minlash, shuningdek muhim infratuzilma va harbiy obyektlarni himoya qilish ustuvor vazifa bo‘lib qolishini ta’kidladi.
Avvalroq Donald Tramp, agar Eron rasmiylari namoyishchilarni qatl etsa, AQSh “juda qat’iy choralar” ko‘rishini bildirgan edi. Bunga javoban Tehron AQSh hujum qilgan taqdirda qarshi zarba berishini ma’lum qildi.
Huquqni himoya qiluvchi tashkilotlar ma’lumotlariga ko‘ra, Eronda namoyishlarni zo‘ravonlik bilan bostirish oqibatida 2 400 dan ortiq kishi halok bo‘lgan.
Al-Udeyd aviabazasi AQShning Yaqin Sharqdagi eng yirik harbiy bazasi hisoblanadi. Bu yerda qariyb 10 000 nafar amerikalik harbiy xizmatchi hamda taxminan 100 nafar Buyuk Britaniya harbiy xodimi joylashgan. Qancha harbiy olib chiqilishi hozircha aniq emas.
Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligi vakili “operativ xavfsizlik” sababli britaniyalik harbiylar olib chiqilayotgani haqidagi xabarlarga izoh berishdan bosh tortdi.
Reuters agentligi diplomatlarga tayanib xabar berishicha, ayrim harbiy xizmatchilarga bazani tark etish buyurilgan, biroq o‘tgan yili Eron zarbasidan oldin kuzatilganidek ommaviy evakuatsiya alomatlari hozircha yo‘q.
Eron oliy rahbari Oyatulloh Ali Xomanaiyning maslahatchisi Ali Shamxoniy Donald Trampni iyun oyidagi hujum Eronning har qanday harbiy tajovuzga javob berish qobiliyatini namoyon etganidan ogohlantirdi.
“Bu, shubhasiz, Eronning har qanday hujumga javob berish irodasi va salohiyatini aniq tushunishga yordam beradi”, — deb yozdi Shamxoniy X ijtimoiy tarmog‘idagi postida.
Shu bilan birga, AQShning Saudiya Arabistonidagi missiyasi o‘z xodimlari va fuqarolariga mintaqadagi har qanday harbiy obyektlarga zarur bo‘lmagan safarlardan tiyilish va yuqori ehtiyotkorlikni saqlashni tavsiya qildi.
Vashington Eronda namoyishchilar o‘limi bilan bog‘liq holda aralashuv bilan tahdid qilishda davom etmoqda. Seshanba kuni Tramp Truth Social platformasida Eron rasmiylari qotilliklar uchun “katta narx to‘lashini” yozib, aholiga “norozilikni davom ettirish”ga chaqirdi.
Shuningdek, u Eron rahbarlari vakillari u bilan bog‘langanini va muzokaralarga tayyor ekanini aytganini, biroq AQSh “uchrashuvdan oldin ham harakat qilishga majbur bo‘lishi mumkinligini” ta’kidladi.
Eron hukumati esa AQShni “harbiy aralashuv uchun bahona yaratishga urinishda” aybladi. Eron parlamenti spikeri AQSh hujum qilgan taqdirda, mintaqadagi AQSh va Isroilning harbiy hamda dengiz tashish markazlari qonuniy nishonga aylanishini bildirdi.
Erondagi navbatdagi norozilik namoyishlari dekabr oyining oxirida milliy valyutaning keskin qadrsizlanishi va yashash xarajatlarining oshishi fonida boshlangan. Keyinchalik iqtisodiy talablar siyosiy shiorlarga aylandi va bu 1979 yilgi Islom inqilobidan buyon diniy hokimiyat uchun eng jiddiy sinovlardan biriga aylandi.
AQShda joylashgan Human Rights Activists News Agency (HRANA) tashkiloti internet cheklovlariga qaramay, hozirga qadar 2 403 nafar namoyishchi, jumladan 12 nafar bola halok bo‘lganini, shuningdek 18 434 dan ortiq kishi hibsga olinganini tasdiqladi.