Eron bilan bog‘liq harbiy mojaro qisqa vaqt ichida Yaqin Sharq bo‘ylab kengayib, ko‘plab davlatlarni o‘z ichiga tortdi. AQSh tomonidan shanba kuni boshlangan harbiy zarbalardan so‘ng Eron bir nechta davlatlarga javob hujumlarini amalga oshirdi. Natijada mintaqadagi vaziyat yanada keskinlashdi. Bu haqda manba xabar berdi.
Mojaro qanday boshlandi?
Mojaroning keskinlashishiga AQSh tomonidan Eronning yadroviy dasturi, raketa arsenali hamda unga aloqador harbiy tarmoqlarni nishonga olgan keng ko‘lamli harbiy operatsiya sabab bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Tramp ushbu zarbalarni ma’qullagan. Hujumlarning asosiy maqsadi Eronning harbiy salohiyatini zaiflashtirish hamda siyosiy bosimni kuchaytirish ekani ta’kidlandi.
Mojaro boshlanganidan buyon kamida olti nafar AQSh harbiy xizmatchisi halok bo‘lgani ma’lum qilingan.
Isroil qanday rol o‘ynamoqda?
Isroil AQSh bilan birgalikda Eronning yadroviy dasturi bo‘yicha uzoq davom etgan muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangach harbiy harakatlarni muvofiqlashtirgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, Isroil zarbalari natijasida Eron oliy rahbari Ali Xomanaiy hamda o‘nlab yuqori martabali eronlik amaldorlar halok bo‘lgan.
Fors ko‘rfazi davlatlari qanday zarar ko‘rdi?
Mojaro boshlangandan beri Fors ko‘rfazidagi bir nechta davlatlar ham hujumlarga duch kelgan. Birlashgan Arab Amirliklari Eron tomonidan uchirilgan qariyb 800 ta snaryad va raketalarni qabul qilgani yoki tutib qolganini ma’lum qilgan.
Shuningdek, eronlik dronlar Dubaydagi Palm Jumeirah hududidagi hashamatli mehmonxonaga zarba bergani va mintaqadagi muhim savdo markazlaridan biri hisoblangan Jebel Ali portida yong‘in kelib chiqqani xabar qilingan. Shundan so‘ng BAA Tehrondagi elchixonasini yopib, harbiy javob choralarini ko‘rib chiqmoqda.
Qatar esa ikki energetika obyektiga dronlar hujumi uyushtirilgach, tabiiy gaz ishlab chiqarishining katta qismini vaqtincha to‘xtatdi. Qatar harbiy-havo kuchlari ikki dona Eron Su-24 qiruvchi samolyotini urib tushirgani ham ma’lum qilingan.
Kuvayt urushning ilk kunidayoq Eron hujumiga uchradi. Shu hujum natijasida ilk amerikalik qurbonlar qayd etilgani aytilmoqda. Keyinchalik AQSh rasmiylari amerikalik qiruvchi samolyotlar tasodifan Kuvayt kuchlari tomonidan urib tushirilganini ma’lum qildi, biroq ekipaj a’zolari omon qolgan.
Yana qaysi davlatlar hujumlarga uchradi?
Eron Bahrayndagi AQSh harbiy bazalarini ham nishonga olgan. Manama shahrida joylashgan AQSh dengiz flotining 5-floti shtabi yaqinida tutun ko‘tarilgani tasvirlarda aks etgan. Shuningdek, dron hujumlari Bahrayn poytaxtidagi turar-joy binolariga ham zarar yetkazgan.
Urushning ikkinchi kunida Eron Umondagi AQSh harbiy bazalariga ham zarba bergan. E’tiborlisi, aynan Ummon avvalroq Vashington va Tehron o‘rtasidagi bilvosita yadroviy muzokaralarda vositachi bo‘lib kelgan edi.
Saudiya Arabistoni hududidagi AQSh bazalari ham nishonga olingan. Riyoddagi AQSh elchixonasiga hujum uyushtirilgani xabar qilindi. Bundan tashqari, dunyodagi eng yirik neft qayta ishlash obyektlaridan biri hisoblangan Ras Tanura zavodi dron zarbasidan keyin qisman faoliyatini to‘xtatgan.
Mojaro qo‘shni davlatlarga qanday yoyildi?
Eron Iordaniyadagi AQSh harbiy obyektlariga raketa va dronlar bilan zarba bergan. Shu tariqa mojaro yana bir davlat hududiga ham kengaygan.
Livanda esa “Hizbulloh” guruhi Eron tomonida urushga qo‘shilib, Isroilga raketa va dronlar uchirdi. Bu 2024 yil noyabridan beri amal qilib kelgan sulhning buzilishiga sabab bo‘ldi. Isroil bunga javoban Livan bo‘ylab kuchli havo zarbalari berdi hamda janubiy hududlarga quruqlikdan kirib bordi.
Iroqda esa Eron AQShga yaqin deb hisoblangan Kurdiston hududiga zarba berdi. Shu bilan birga, Eron tarafdori bo‘lgan qurolli guruhlar Iroqdagi AQSh bazalariga hujum qilgan va Bag‘doddagi AQSh elchixonasi binosiga bostirib kirishga urinishlar bo‘lgan.
Yevropa davlatlari qanday jalb qilindi?
Mojaro Yevropaga ham ta’sir ko‘rsatdi. Kiprdagi Britaniya harbiy-havo kuchlari bazasi — RAF Akrotiri dron hujumiga uchragan. Bu esa Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqining mojaroga yanada yaqinlashishiga sabab bo‘ldi.
Shundan so‘ng Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer AQShga Britaniya harbiy bazalaridan foydalanishga ruxsat berdi va mintaqaga harbiy kemalar hamda dronlarga qarshi vertolyotlar yubordi.
Fransiya va Germaniya dastlab diplomatik muzokaralarga qaytishga chaqirdi. Biroq Eron zarbalari natijasida ularning harbiy xodimlari ham zarar ko‘rganidan so‘ng vaziyatni keskinroq choralar bilan ko‘rib chiqish ehtimoli paydo bo‘ldi. Germaniya kansleri Fridrix Mers Vashingtonga tashrif buyurib, AQSh rahbariyati bilan mojaro yuzasidan muzokara o‘tkazgan.