Venesuela havo hujumiga qarshi mudofaasining muvaffaqiyatsizligi AQShning Nikolas Maduroni qo‘lga olish bo‘yicha harbiy operatsiyasi muvaffaqiyatida hal qiluvchi omillardan biri bo‘ldi. Mamlakat PVOsining asosi Rossiya ishlab chiqarilgan tizimlardan iborat bo‘lishiga qaramay, ular AQSh aviatsiyasi harakatlarini to‘xtata olmadi.
Harbiy tahlilchilarga ko‘ra, AQSh klassik SEAD — dushmanning havo mudofaasini bostirish operatsiyasini amalga oshirdi. Zarbalarga keng ko‘lamli kiberhujumlar hamroh bo‘lib, Karakasda elektr ta’minoti va boshqaruv tizimlari izdan chiqarildi. Bu F-35 qiruvchi samolyotlari va B-1 strategik bombardimonchilari ishtirokidagi 150 dan ortiq samolyot va vertolyotlarga deyarli qarshiliksiz harakat qilish imkonini berdi.
Venesuela “Buk-M2”, S-300VM “Antey-2500”, modernizatsiya qilingan S-125 “Pechora-2M”, shuningdek “Pantsir” ZRK va minglab “Igla-S” ko‘chma zenit raketalaridan iborat ko‘p qatlamli PVO tizimiga ega edi. Rasmiy jihatdan bu tizim Lotin Amerikasidagi eng kuchlilardan biri hisoblangan.
Biroq amalda texnikaning katta qismi jangovar holatda emas edi. Ko‘p yillik xizmat ko‘rsatish muammolari, ehtiyot qismlar tanqisligi va cheklangan texnik yordam natijasida faqat oz sonli komplekslar ishlashga tayyor bo‘lgan. Operatsiyaning ilk soatlaridayoq AQSh PVO obyektlari va aloqa markazlariga aniq zarbalar berib, mudofaani to‘liq izdan chiqardi.
AQShning texnologik ustunligi ham muhim rol o‘ynadi. Beshinchi avlod F-35 va F-22 samolyotlari past radiolokatsion ko‘rinishga ega bo‘lib, real vaqt razvedkasi va radioelektron kurash vositalari bilan uyg‘un holda harakat qiladi. Mutaxassislar ta’kidlashicha, bunday kombinatsiyaga qarshi yer usti PVO tizimlari, jumladan Rossiya ishlab chiqarganlari ham jiddiy qiyinchiliklarga duch keladi.
Karakas atrofidagi tog‘li relyef ham PVO samaradorligini pasaytirdi. Past balandlikda uchuvchi nishonlarni aniqlash qiyinlashdi, bu esa hatto ko‘chma ZRKlardan ham samarali foydalanilmaganini ko‘rsatdi.
Tahlilchilarga ko‘ra, asosiy sabab inson omili bo‘ldi. Boshqaruv va qo‘mondonlik markazlariga berilgan zarbalar Venesuela kuchlarini muvofiqlashtirilgan harakat imkoniyatidan mahrum qildi. Harbiylar kutilmagan hujumga tayyor emas edi va mavjud imkoniyatlardan to‘liq foydalana olmadi.
Xulosa qilib aytganda, Venesuela PVOsining muvaffaqiyatsizligi bir nechta omillarning yig‘indisi bo‘ldi: kiberhujumlar, boshqaruvning izdan chiqishi, AQSh aviatsiyasining ustunligi, texnik xizmat muammolari va past jangovar tayyorgarlik. Bu holat PVO samaradorligi faqat qurol texnikasiga emas, balki kadrlar tayyorgarligi va boshqaruv darajasiga ham bog‘liqligini yana bir bor ko‘rsatdi.