Eron nega Tramp bayonotlarini rad etdi?
DUBAY, Birlashgan Arab Amirliklari (AP) — Chorshanba kuni Eron rasmiylari AQSh prezidenti Donald Trampning Jenevada bo‘lib o‘tadigan muhim yadroviy muzokaralar arafasidagi bosim siyosatiga keskin javob berdi. Ular Trampning ayrim bayonotlarini “katta yolg‘onlar” deb atar ekan, shu bilan birga muzokaralar “sha’nli diplomatiya” asosida ijobiy natija berishi mumkinligini ham bildirdi.
Ushbu izohlar uchrashuvdan bir kun oldin yangradi va tomonlar o‘rtasidagi keskinlik yuqori darajada ekanini ko‘rsatdi.
AQShning mintaqadagi harbiy harakatlari nimani anglatadi?
Ayni paytda Qo‘shma Shtatlar Yaqin Sharqda so‘nggi o‘n yilliklardagi eng katta miqdordagi harbiy aviatsiya va dengiz kuchlarini safarbar qildi. Bu qadam Tramp ma’muriyatining Eron yadroviy dasturini cheklash bo‘yicha kelishuvga erishish maqsadidagi strategiyasining bir qismi sifatida baholanmoqda.
The Associated Press xabariga ko‘ra, Planet Labs PBC tomonidan seshanba kuni olingan sun’iy yo‘ldosh suratlari odatda Bahrayndagi portda joylashgan — AQSh Harbiy-dengiz kuchlarining 5-floti bazasi hisoblangan hududdagi — kemalar dengizga chiqib ketganini ko‘rsatgan. 5-flot savollarni AQSh Markaziy qo‘mondonligiga yo‘naltirdi, biroq u izoh berishdan bosh tortdi.
Nima uchun kemalar portdan chiqarildi?
Harbiy kemalarning ochiq dengizga chiqishi ehtiyot chorasi sifatida talqin qilinmoqda. Iyun oyida Eronning Qatarga hujumi oldidan ham 5-flot o‘z kemalarini ehtimoliy zarbadan himoyalash uchun tarqatgan edi. Hozirgi vaziyat ham mintaqada xavfsizlik tahdidlari ortib borayotganini anglatadi.
Mintaqada yangi urush xavfi bormi?
Donald Tramp muzokaralar muvaffaqiyatsiz tugasa, Eronga qarshi harbiy zarba berilishi mumkinligini bir necha bor ta’kidlagan. Bu esa Yaqin Sharq davlatlarida xavotir uyg‘otmoqda, chunki bunday hujum keng ko‘lamli mintaqaviy mojaroga aylanib ketishi mumkin.
Hudud hali ham Isroil-HAMAS o‘rtasidagi ko‘p yillik urush oqibatlaridan to‘liq tiklanmagan. Eron esa o‘z navbatida, agar hujum yuz bersa, Yaqin Sharqdagi barcha AQSh harbiy bazalari qonuniy nishon sifatida ko‘rilishini bildirgan. Bu o‘n minglab amerikalik harbiy xizmatchilarni xavf ostiga qo‘yadi.
Jeneva muzokaralarida nimalar hal qilinadi?
Jenevadagi uchrashuvlar Eronning yadroviy dasturini cheklashga qaratilgan. Shu bilan birga, mamlakat o‘tgan oygi umumxalq namoyishlaridan keyin ichki norozilik kuchaygan murakkab vaziyatni boshdan kechirmoqda. Vashington uchun bu kelishuv yangi cheklovlarga erishish imkonini bersa, Tehron uchun xalqaro bosimni kamaytirish va siyosiy mavqeini saqlab qolish yo‘li bo‘lishi mumkin.
Shveysariyada o‘tkaziladigan muzokaralar natijasi ikki davlat munosabatlarigagina emas, balki mintaqaviy xavfsizlik va global barqarorlikka ham sezilarli ta’sir ko‘rsatishi kutilmoqda.