Nima sababdan Qozog‘iston AQSh regulyatorlariga murojaat qildi?
Qozog‘iston hukumati AQSh bilan rasmiy maslahatlashuv jarayonini boshladi va Moliya vazirligining Xorijiy aktivlarni nazorat qilish boshqarmasiga (OFAC) so‘rov yubordi. Energetika vaziri Erlan Akkenjenovning hukumatdagi brifingda ma’lum qilishicha, murojaatdan ko‘zlangan asosiy maqsad — «Lukoyl»ga tegishli aktivlarni sotib olishda davlatning ustuvor huquqini amalga oshirish mumkinligini huquqiy jihatdan aniqlashtirishdir.
Qozog‘istonning huquqiy pozitsiyasi nimaga asoslangan?
Astananing yondashuvi amaldagi milliy qonunchilikka tayanadi. Ushbu normalarga ko‘ra, neft-gaz loyihalaridagi xorijiy ishtirokchilar o‘z ulushlarini sotishga qaror qilgan taqdirda, davlat ularni birinchi bo‘lib sotib olish huquqini saqlab qoladi. Vazirning ta’kidlashicha, mazkur masala bo‘yicha muhokamalar o‘tgan yil oxiridayoq boshlangan.
Geosiyosiy vaziyat va sanksiyalar qanday rol o‘ynamoqda?
Amaldagi sanksion rejim va Donald Tramp ma’muriyatining hokimiyatga qaytishi fonida AQSh nazorat organlari bilan bevosita muloqot muhim ahamiyat kasb etmoqda. Qozog‘iston tomoni buni ikkilamchi xavflarning oldini olishga qaratilgan zarur choralar sifatida baholamoqda.
«Lukoyl» bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar bormi?
Hozircha rossiyalik yer qa’ridan foydalanuvchi bilan aniq muzokaralar bosqichi boshlanmagan. Erlan Akkenjenovning aytishicha, Qozog‘iston hukumati «Lukoyl» rahbariyatiga rasmiy xarid takliflarini yubormagan. Hozirgi harakatlar ehtimoliy ssenariy — ya’ni kompaniya loyihalardan chiqishga qaror qilgan holatga tayyorgarlik sifatida ko‘rilmoqda.
Moliyaviy jihatdan bunday bitim qanchalik amalga oshirilishi mumkin?
Vazirning tushuntirishicha, aktivlarni sotib olish doimo katta miqdordagi mablag‘ni bir zumda ajratishni talab qilmaydi. Ulushga bosqichma-bosqich kirishni ta’minlaydigan turli moliyaviy mexanizmlar mavjud bo‘lib, ular davlat zaxiralariga jiddiy bosim o‘tkazmasdan amalga oshirilishi mumkin.
Nega bu masala mintaqa uchun muhim?
Tahlilchilar vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqda, chunki «Lukoyl» ulushlarining qayta taqsimlanishi Markaziy Osiyo energetika bozoridagi kuchlar nisbatini sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin. Kompaniya Qozog‘istonda 1995 yildan beri faoliyat yuritib keladi, Tengiz va Qorachag‘anoq kabi yirik loyihalarda ishtirok etadi hamda mamlakat iqtisodiyotiga jami 10 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritgan eng yirik rossiyalik investor hisoblanadi.