4 mart kuni NATOning havo va raketaga qarshi mudofaa tizimlari Eron tomondan Turkiya havo hududi tomon uchirilgan ballistik raketani yo‘q qildi. Ushbu voqea NATO a’zosi hisoblangan Turkiyaning Yaqin Sharqdagi mojaro jarayonlariga birinchi marta bevosita jalb qilinishi sifatida ko‘rilmoqda.
Eron raketasi qanday aniqlanib, yo‘q qilindi?
Mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, raketa Iroq va Suriya hududlari ustidan uchib o‘tgan. Turkiya Mudofaa vazirligi ma’lum qilishicha, u Sharqiy O‘rta yer dengizi hududida joylashgan NATOning havo va raketaga qarshi mudofaa tizimlari tomonidan urib tushirilgan.
Hozircha raketaning aniq qaysi obyekt yoki hududni nishonga olgani ma’lum emas. NATO vakili esa alyans Eronning Turkiyani nishonga olganini qoralashini va barcha ittifoqchilar bilan birgalikda qat’iy turishini ta’kidladi.
Injirlik aviabazasining roli qanday?
Turkiyaning janubida joylashgan va AQSH harbiy kuchlari foydalanadigan Injirlik aviabazasi hozircha ushbu voqea bo‘yicha rasmiy izoh bermagan. Mazkur baza Turkiyaning Hatay viloyati yaqinida joylashgan.
Shuningdek, rasmiy Anqara avvalroq o‘z havo hududidan Eronga qarshi zarbalar berish uchun foydalanishga ruxsat bermaganini bildirgan edi.
Raketa qoldiqlari qayerga tushdi?
Turkiya rasmiylari ma’lumotiga ko‘ra, urib tushirilgan raketa bo‘laklari Hatay viloyati hududiga tushgan. Turkiya ommaviy axborot vositalari Dörtyol tumanida suvdan chiqarib olinayotgan obyektlar tasvirlangan videolarni namoyish qildi.
Tasvirlarda kran yordamida raketa bo‘lagining suvdan tortib olinayotgani ko‘rinadi. Yana bir videoda esa to‘rt kishi, jumladan kamuflyaj kiyimidagi ikki harbiy xizmatchi yerda yotgan raketa qismlarini ko‘zdan kechirayotgani aks etgan.
Turkiya hukumatining rasmiy bayonoti qanday?
Turkiya Mudofaa vazirligi hodisa oqibatida qurbonlar yoki jarohatlanganlar yo‘qligini ma’lum qildi. Shuningdek, mamlakat o‘z hududi va havo makonini himoya qilish uchun barcha zarur choralarni ko‘rishini ta’kidladi.
Bayonotda shunday deyiladi: “Hududimiz va havo hududimizni himoya qilish uchun barcha zarur choralar qat’iyat bilan va ikkilanmasdan amalga oshiriladi. Mamlakatimizga qarshi har qanday dushmanona harakatlarga javob berish huquqini o‘zimizda saqlab qolamiz”.
NATOning 4-moddasi nega tilga olinmadi?
Turkiya yuqori lavozimli rasmiylarining dastlabki bayonotlarida NATOning 4-moddasi tilga olinmadi. Ushbu modda alyans a’zolaridan birining hududiy yaxlitligi, siyosiy mustaqilligi yoki xavfsizligiga tahdid yuzaga kelgan taqdirda ittifoqchilar o‘rtasida maslahatlashuvlar o‘tkazilishini nazarda tutadi.
Voqeadan keyin qanday diplomatik aloqalar bo‘ldi?
Diplomatik manbalarga tayanib Reuters xabar berishicha, Turkiya tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan hodisadan so‘ng Eron tashqi ishlar vaziri Abbas Aroqchi bilan telefon orqali muloqot qilib, rasmiy e’tiroz bildirgan.
Mojaro qanday boshlangandi?
Bir necha hafta oldin Anqara AQSH va Eron o‘rtasida vositachilik qilishga uringan edi. Bu harakatlar AQSH va Isroil tomonidan Eronga zarbalar berilishidan oldin amalga oshirilgan.
Keyinchalik Tehron ushbu zarbalarga javoban raketa va dron hujumlarini amalga oshirdi. Natijada Fors ko‘rfazi davlatlari hamda mintaqadagi boshqa mamlakatlar ham keskinlashib borayotgan vaziyat ta’sirida qolmoqda.