Orbitada nima amalga oshirildi?
Xabar qilinishicha, xitoylik olimlar implant qilinadigan simsiz “miya–kompyuter” interfeysining (BCI) orbitadagi ilk texnik tasdiqlash bosqichini yakunladi. Asosiy maqsad — sezgir neyrotexnologiya Yer atmosferasidan tashqarida ishonchli ishlay oladimi-yo‘qligini tekshirish edi.
Interesting Engineering ma’lumotiga ko‘ra, BCI qurilmasi Xitoyning Shimoli-g‘arbiy politexnika universiteti tomonidan ishlab chiqilgan va o‘tgan yil dekabr oyida maxsus eksperimental kosmik platforma yordamida orbitaga chiqarilgan.
Qurilma kosmosda qanday ishladi?
Miya faolligini qayd etishga mo‘ljallangan tizim orbitadagi keskin sharoitlarga qaramay barqaror ishlagan. Tajriba davomida faol BCI inson organizmidagi biologik suyuqliklarni imitatsiya qiluvchi muhitga joylashtirilgan.
Kosmik parvozning og‘ir sharoitlariga qaramasdan, qurilma elektroensefalografik (EEG) signallarni uzluksiz va barqaror yig‘ishni saqlab qolgan.
Natijalar nimasi bilan muhim?
Sinov apparat qismining mustahkamligi va signal shovqin darajasi bo‘yicha muhim ma’lumotlar berdi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, nozik neyroelektronika kosmik muhit ta’sirida darhol ishdan chiqmaydi yoki tezda degradatsiyaga uchramaydi.
Ishlab chiquvchilar ushbu tajriba sohada mavjud bo‘lgan “muhim xalqaro bo‘shliq”ni to‘ldirganini ta’kidladi.
Bu kosmik neyrofan uchun nimani anglatadi?
Qurilmaning ishonchliligi namoyish etilishi bilan birga, tadqiqotchilar natijalar inson miyasi vakuum va mikrogravitatsiya sharoitlariga qanday moslashishini chuqurroq o‘rganish imkonini berishini bildirdi.
Tajriba ilk bor orbitada elektrodlarning uzoq muddatli chidamliligi bo‘yicha miqdoriy ma’lumotlar taqdim etdi. Bu esa mikrogravitatsiya neyron faollik naqshlarini qanday o‘zgartirishini aniq kuzatish imkonini beradi.
Kelajakdagi ahamiyati qanday?
Eksperimental platforma va tizim arxitekturasi tafsilotlari hozircha oshkor qilinmagan. Biroq real vaqt rejimida neyron faollikni kuzatish imkoniyati yangi ilmiy yo‘nalishlar uchun zamin yaratadi.
Kelajakda bunday texnologiya uzoq muddatli kosmik missiyalar, jumladan Marsga parvozlar vaqtida ekipaj a’zolarining kognitiv salomatligini himoya qilishda muhim rol o‘ynashi mumkin. Real vaqt monitoringi mikrogravitatsiyaning miya faoliyatiga ta’sirini chuqurroq tushunishga yordam beradi.